Creativiteit; een gek idee........

Een online zoekopdracht naar de zin: ‘wij zijn een innovatieve organisatie’, resulteerde in ruim driehonderdduizend hits. Mijn eerste indruk was dat we ons wat betreft innovatie in Nederland geen zorgen hoeven te maken. Toch vraag ik mij serieus af of al deze ondernemingen daadwerkelijk innovatief zijn; ik vermoed dat de praktijk minder rooskleurig is dan we denken. De zoekopdracht naar de zin: ‘wij zijn een creatieve organisatie’ leverde namelijk slechts negen hits op! Het lijkt er op dat ondernemingen zichzelf eerder als innovatief dan creatief zien, en dat is vreemd wanneer je bedenkt dat een organisatie juist creatief moet zijn om tot innovatie te kunnen komen.
Innovatie en creativiteit zijn geen sterk afgebakende begrippen en daarom moeilijk in een enkele definitie te vatten. Persoonlijk vind ik de omschrijving van Bruce en Bessant verhelderend omdat deze de onderlinge verhouding tussen creativiteit en innovatie duidelijk maakt. Volgens Bruce en Bessant is creativiteit het vermogen om (nieuwe) ideeën te generen en/of deze op nieuwe manieren te combineren. Innovatie wordt door hen gezien als het vermogen om (deze) nieuwe ideeën te commercialiseren. Creativiteit en innovatie zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en kunnen niet buiten elkaar. Zo kunnen ook organisaties die innovatief willen zijn naar mijn mening niet buiten een gedegen beleid op het gebied van creativiteitsmanagement. De belangrijkste vraag die organisaties zich zouden moeten stellen is volgens mij dan ook hoe kunnen we onze organisatie creatiever maken? en niet: hoe kunnen we innovatiever worden?
Ondernemingen moeten zich allereerst bewust zijn van de invloed die de interne omgeving heeft op creativiteitsontwikkeling. Zo moet men zich afvragen hoeveel ruimte er binnen de organisatie bestaat voor creatieve (non traditionele) initiatieven / ideeën en in welke mate men deze bewust faciliteert, stimuleert en waardeert. Helaas wordt creativiteit te vaak gekoppeld aan specifieke (design-gerelateerde) functies of, wanneer deze niet bestaan binnen een bepaalde organisatie, volledig over het hoofd gezien. Het is belangrijk om te weten dat iedere individu in aanleg creatief is. Dit betekent dat organisaties zich er bewust van moeten zijn dat iedere medewerker onderdeel is van het creatieve potentieel van de organisatie en dat een ieder kan bijdragen aan het realiseren van de innovatieve doelstellingen van de onderneming.
Naast het bevorderen van de creatieve omgeving is er ook veel winst te behalen op het gebied van human resources – misschien moeten we het hier creative resources noemen – dat gericht zou moeten zijn op het vergroten van het creatieve potentieel van een organisatie door expliciet creatieve individuen te werven en selecteren. Om dit te kunnen realiseren moeten organisaties bekend zijn met creatieve (persoons)kenmerken en deze weten te herkennen. Dit betekent dat er in het wervings- en selectieproces niet alleen aandacht moet worden besteed aan standaard functie-eisen, maar dat ook creativiteit, net zoals onderwerpen als accuratesse of communicatieve vaardigheden, hierin moet worden opgenomen. Bovendien kan het noodzakelijk zijn om de bestaande functieprofielen grondig tegen het licht te houden en waar nodig te verrijken met creatieve persoonskenmerken.
Meer aandacht voor creativiteit in organisaties; geen gek idee!

Simen Kooi MDM

Bruce, M., Bessant, J. (2002), Design in business (strategic innovation through design). FT/ Prentice Hall, Harlow, U.K.